Al jarenlang werken de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) en het Nederlands Theater Festival (NTF) samen om indrukwekkende voorstellingen, makers en podiumprestaties onder de aandacht te brengen bij het Nederlands publiek. Het meest zichtbare moment van deze samenwerking is het Gala van het Nederlands Theater, de feestelijke afsluiting van het festival waarop jaarlijks de VSCD toneelprijzen, de Theo d’Ors, worden uitgereikt.
VSCD directeur Jenny Booms en NTF directeur Tobias Kokkelmans vertellen over de kracht van de samenwerking, het belang van de toneelprijzen en hun gezamenlijke ambities voor de toekomst.
Een gedeelde ambitie
“Het Nederlands Theater Festival programmeert in Amsterdam een selectie van de mooiste en meest indrukwekkende voorstellingen van het afgelopen seizoen”, vertelt Jenny. “Met de toneelprijzen waarderen we de meest indrukwekkende en grensverleggende podiumprestaties. Dat het woord ‘indrukwekkend’ in beide doelstellingen terugkomt, maakt de samenwerking zo logisch en krachtig.”
De onafhankelijke VSCD-jury’s signaleren en bekronen bijzondere prestaties uit het hele land. Het Nederlands Theater Festival brengt deze prestaties opnieuw voor het voetlicht tijdens het festival. “Zo versterken selectie, presentatie en waardering elkaar”, zegt Tobias. “En krijgt de kwaliteit van het Nederlandse theater maximale zichtbaarheid.”
Volgens Jenny gaat de samenwerking verder dan alleen het festival en de prijsuitreiking. “Tijdens jury- en selectie overleggen worden ontwikkelingen binnen de sector zichtbaar en besproken. Het is belangrijk dat wij als organisaties samenwerken om dat inhoudelijke gesprek mogelijk te maken.”
Van jurering tot festivalprogramma
De verantwoordelijkheden van de VSCD en NTF sluiten nauw op elkaar aan. De VSCD is eigenaar van de toneelprijzen en verantwoordelijk voor het prijsstelsel en het onafhankelijke juryproces. De Nederlandse Toneeljury bepaalt de genomineerden en winnaars en selecteert daarnaast de voorstellingen die tijdens het Nederlands Theater Festival opnieuw te zien zijn.
NTF werkt mee aan de samenstelling en begeleiding van de jury’s, programmeert de geselecteerde voorstellingen tijdens het festival en organiseert de uitreiking tijdens het Gala van het Nederlands Theater.
“De VSCD brengt vakkennis, onafhankelijke jury’s en de traditie van de belangrijkste Nederlandse theaterprijzen mee”, vertelt Tobias. “NTF vertaalt die artistieke waardering naar een levend festival, waar de geselecteerde voorstellingen opnieuw worden gespeeld en een breed publiek bereiken.”
Daarbij presenteert NTF niet alleen de selectie van de Nederlandse Toneeljury, maar ook die van andere VSCD-jury’s, waaronder de Jeugdtheaterjury en de Mime/Performancejury. Zo komen verschillende genres, disciplines en generaties samen binnen één festivalprogramma.
Jenny: “We delen een visie op de sector en op de manier waarop we theater onder de aandacht willen brengen. Dat vormt de basis voor een heel prettige en inhoudelijk sterke samenwerking.”
De Toneelprijzen: erkenning én aanmoediging
De geschiedenis van de VSCD toneelprijzen gaat terug tot 1955, toen Ank van der Moer en Paul Steenbergen als eerste winnaars werden bekroond. Ruim zeventig jaar later zijn de prijzen nog altijd van grote betekenis.
“Cultuur en theater verbinden mensen en versterken begrip, creativiteit en identiteit”, zegt Jenny. “Met de toneelprijzen maken we het belang en de impact van theater zichtbaar voor een breed publiek. Tegelijk verbinden we de sector door als theaters de makers te eren die op onze podia staan.”
De juryleden bezoeken het hele jaar door voorstellingen in het hele land. De jury bestaat uit verschillende deskundigen uit de theatersector, onder wie theaterdirecteuren, programmeurs, journalisten, dramaturgen en vakdocenten. Bij de samenstelling wordt onder meer gelet op diversiteit en regionale spreiding. Bovendien wisselt jaarlijks een aantal juryleden, zodat er ruimte blijft voor nieuwe perspectieven.
Tobias benadrukt dat de prijzen meer zijn dan een bekroning. “Ze geven erkenning aan uitzonderlijk artistiek werk en maken zichtbaar welke impact voorstellingen en makers in het afgelopen seizoen hebben gehad. De prijzen stimuleren het gesprek over kwaliteit en ontwikkeling en brengen bijzondere producties onder de aandacht van een groter publiek. Daarmee geven ze ook een impuls aan de zichtbaarheid en vitaliteit van het Nederlandse theater.”
Een nominatie of prijs kan bovendien nieuwe deuren openen. Programmeurs worden nieuwsgierig, makers en gezelschappen krijgen extra media-aandacht en voorstellingen bereiken een breder publiek. Juist de combinatie van artistieke waardering en grotere zichtbaarheid maakt de betekenis van de toneelprijzen zo groot.
Het Gala: een gezamenlijke viering van de sector
De samenwerking tussen de VSCD en NTF komt volledig tot haar recht tijdens het Gala van het Nederlands Theater. Op deze avond komt de theatersector samen om terug te blikken op het afgelopen seizoen en vooruit te kijken naar wat komen gaat.
“Zonder het gala zouden de prijzen minder krachtig zijn en zonder de prijzen zou ook het gala aan kracht verliezen”, aldus Jenny. “Voor en achter de schermen komen mensen uit de hele sector elkaar tegen. Dat versterkt de onderlinge verbinding en sluit nauw aan bij de doelstelling van de VSCD om de Nederlandse podia te ondersteunen, te verbinden en te vertegenwoordigen.”
Tobias: “Binnen het festival krijgen de toneelprijzen extra betekenis. De uitreiking is niet alleen een bekroning van individuele prestaties, maar ook een gezamenlijk moment waarop we het theater vieren en de artistieke ontwikkelingen van het afgelopen jaar zichtbaar maken.”
Voor Jenny zit precies daarin de kracht van de avond: “Concurrentie maakt plaats voor waardering. Acteurs, makers, gezelschappen, producenten, theaters en publiek vieren samen wat het Nederlandse theater te bieden heeft. Juist die collectieve erkenning maakt het gala zo bijzonder.”
Samen verder: verdiepen en verbreden
Ook in de toekomst willen de VSCD en NTF hun samenwerking blijven ontwikkelen. De gezamenlijke ambitie om bijzondere theaterprestaties zichtbaar te maken voor een groot publiek blijft daarbij het uitgangspunt.
“We hebben veel ideeën om de sector nog zichtbaarder te maken”, vertelt Jenny. “We kijken ernaar uit om samen verder te bouwen en de theatersector nog sterker te maken.”
Tobias vult aan: “We willen de samenwerking verdiepen, zodat de rijkdom en diversiteit van het Nederlandse theater nog beter zichtbaar worden. Door de selecties van verschillende VSCD-jury’s binnen het festival samen te brengen, ontstaat een steeds breder beeld van het theaterlandschap. Tegelijk blijven we werken aan een eigentijdse jurypraktijk, een inclusieve representatie van het veld en een sterke landelijke zichtbaarheid van de belangrijkste theaterprijzen.”
De toneelprijzen vieren daarmee niet alleen uitzonderlijke prestaties op het podium. Ze laten ook zien hoe theater mensen kan raken, verbinden en nieuwe perspectieven kan bieden.
Bron artikel: tf.nl
